Keyifli Zamanlar – www.bitolga.com

Kara Delik Gizemi – Dünya Tarihinde Bir İlk

Kara Delik Gizemi – Dünya Tarihinde Bir İlk

Bilim adamları ilk kez uzaydaki bir kara deliği görüntülemeyi başardı. M87 Galaksisi’nin merkezindeki süper masif kara deliğin fotoğrafı 5 kentteki eş zamanlı toplantıyla açıklandı. Bu toplantının ardından tüm dünyada medya kuruluşlarıı kara delikhaberini son dakika olarak abonelerine duyurdu. Kara delik dünya tarihinde ilk defa bu kadar yakından görüntülendi. Bu nedenle vatandaşlar da kara delik ile ilgili araştırma yapmaya başladılar. İşte, ilk defa görüntülendiği dün açıklananan kara delik ile ilgili şaşırtıcı bilgiler…

Uluslararası Olay Ufku Teleskobu projesi kapsamında bir araya gelen bilim insaları, Dünya’ya 53 milyon ışık yılı mesafedeki Başak (Virgo) takım yıldızındaki M87 Galaksi’sinin merkezindeki süper masif kara deliğin fotoğrafını yayımladı.

 

Fotoğrafta kara deliğin “olay ufku” olarak adlandırılan, kütle çekiminin en güçlü olduğu eşik bölgesi görülebiliyor. Bilim insanları dünyanın farklı yerlerindeki radyo teleskoplarla elde edilen X-ışını verilerini birleştirerek oluşturdukları imajı dünyanın 5 kentinde eş zamanlı basın toplantılarıyla kamuoyuna duyurdu.

 

Bilimsel çalışmalarını ABD’de sürdüren ve ‘dünyanın en akıllı kadınlarından biri’ olarak nitelendirilen, EHT Bilim Konseyi Üyesi ve Arizona Üniversitesi’nde astronomi ve astrofizik profesörü olan Feryal Özel (43),karadeliğin gölgesinin büyüklüğünü ölçmek ve Albert Einstein’in görelilik teorisinin öngörülerini EHT gözlemleriyle karşılaştırmakla görevlendirilen Modelleme ve Analiz Çalışma Grubu’nu yönetti.  2003 yılında “Büyük Fikirler” adlı 20 kişilik listeye alınan Özel, 20 yıldır bu projede çalıştığını belirten Özel, “Bu tatlı anı yaşamak çok uzun zaman aldı” dedi.

 

‘ÇIĞIR AÇICI’ OLARAK NİTELENDİRİLDİ

Uluslararası Olay Ufku Teleskobu projesi kapsamında bir araya gelen bilim adamları, Dünya’ya 53 milyon ışık yılı mesafedeki Başak (Virgo) takım yıldızındaki M87 Galaksi’sinin merkezindeki süper masif kara deliğin fotoğrafını yayımladı. Fotoğrafta kara deliğin “olay ufku” olarak adlandırılan, kütle çekiminin en güçlü olduğu eşik bölgesi görülebiliyor.

Bilim adamları dünyanın farklı yerlerindeki radyo teleskoplarla elde edilen X-ışını verilerini birleştirerek oluşturdukları imajı dünyanın 5 kentinde eş zamanlı basın toplantılarıyla kamuoyuna duyurdu.

Fotoğrafta süper masif kara deliğin çekim alanına giren ışığın bükülmeleri görülebiliyor.

Fotoğraf, bilim tarihinin ilk kara delik görüntüsü olarak kayıtlara geçti.

Bilim adamları, fotoğrafın ilk kez Albert Enstein’ın yirmi yüzyılın başında Genel Görelilik Kuramı bağlamında var olduğunu öne sürdüğü kara delikler konusunda yapılan ilk doğrudan gözlem olduğunu kaydetti.

Kara delik fotoğrafının hikayesi: Bilim insanları “görünmez”i nasıl gördü?

11.04.2019 – 10:13

Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Bilim Vakfı öncülüğündeki astrofizikçiler dün Washington DC, Brüksel, Santiago, Şangay, Taipei ve Tokyo’da aynı anda gerçekleştirilen toplantılar ile ilk defa bir kara deliğin fotoğrafının çekildiğini kamuoyuna duyurdu.

Kara delikleri evrendeki en gizemli nesne olarak adlandıran Event Horizon Telescope (EHT) direktörü Sheperd Doeleman dün gerçekleşen tarihi açıklamanın neden bir fotoğraf karesinden çok daha fazla olduğunu şu sözler ile özetledi:

“Daha önce görünmez olarak kabul edilen kara deliği gördüğümüzü açıklamaktan gurur duyuyorum.”

Peki bir avuç bilim insanı varlığı teorik olarak kabul gören ancak pratikte kimsenin gözlemleyemediği kara delikleri nasıl buldu ve fotoğrafladı. Başka bir deyişle biIlim insanları görünmezi nasıl gördü?

Kara deliklerin çekim gücü o kadar fazladır ki ışığı bile içine çeker. Bu da kara deliklerin saptanmasını ve fotoğraflanmasını neredeyse imkansız hale getirir.

Ancak kara delikler ‘event horizon’ (olay ufku) olarak adlandırılan şeye sahiptir. Olay ufku dönüşü olmayan bir noktayı belirleyen bir sınır olarak adlandırılmaktadır.

Zira bu eşiği geçen ışık ve madde kara delikten kaçamaz, ancak uzay ufku olay ufkunda parlayan bir çember oluşturacak şekilde eğilme meydana gelir.

İşte dün yayınlanan fotoğrafta kara deliğin “olay ufku” olarak adlandırılan, kütle çekiminin en güçlü olduğu eşik bölgesi görülebiliyor.

Yani kısacası Event Horizon Telescope’un yakaladığı şey, nesnenin bir tür siluetidir.

 

BU FOTOĞRAF NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ? 

EHT tarafından söz konusu karenin çekilmesi Albert Enstein’ın yirminci yüzyılın başında Genel Görelilik Kuramı (İzafiyet teorisi) bağlamında var olduğunu öne sürdüğü kara delikler konusunda yapılan ilk doğrudan gözlem.

Başka bir deyişle 103 yıl önce, 1916 yılında Einstein tarafından yayımlanan kütle çekimi geometrik kuramı ilk defa bilim dünyası tarafından gözlemlenebildi ve Einstein’ın kuramı tek bir fotoğraf ile teori olmaktan bir adım daha ileriye gitmiş oldu ve ilk büyük testini geçti.

Eğer elde edilen görüntü Einstein’ın teorisine uymasaydı ve gölge küresel olmasaydı, bu Einstein’ın teorisinin doğru olmadığı anlamına gelirdi.

Einstein’ın teorisi daha önce bir kara deliği fotoğraflama ile kıyaslandığında mikro sayılacak düzeyde test edilmiş ve başarıya ulaşmıştı.

EHT ise İzafiyet Teorisi’nin bugüne kadar tabi tutulduğu en büyük sınavdı ve 103 yıl önce kaleme alınan teori hala uzayı anlayabilmek için en iyi referans kaynaklarından birisi olduğunu kanıtlamış oldu.

 


Feryal Özel, 10 Nisan’da dünyada ilk kez kara deliğin görüntülenmesini sağlayan 200 bilim insanı içinde tek Türk bilim insanı olarak yer aldı. Başarılarıyla dikkatleri üzerine çeken Feryal Özel bilimseverler tarafından merak konusu oldu. Peki Feryal Özel kimdir? İşte Feryal Özel hakkında merak

 

Feryal Özel kimdir, Arizona Üniversitesi‘nde bir Astrofizik profesörüdür.

Feryal Özel, 27 Mayıs 1975 tarihinde İstanbul‘da doğmuştur. Anne ve babası doktordur. Bir ablası vardır. İstanbul’da Üsküdar Amerikan Lisesi’nden mezun oldu. Ardından New York‘ta Columbia Üniversitesi‘nde Fizik ve Uygulamalı Matematik eğitimini okul ikinciliği alarak 1996 yılında tamamladı. 1997 yılında da Danimarka‘nın başkenti Kopenhag‘da “Niels Bohr Institute”de fizik üzerine yüksek lisansını yaptı. Sonra tekrar Amerika‘ya döndü, ve Harvard Üniversitesi‘nin doktora programına kabul edildi. Feryal Özel, 2002 yılında Harvard Üniversitesi‘nde astrofizik üzerine doktorasını tamamladı. Yazdığı doktora tezi çok yankı uyandırdı. Harvard’da iken müstakbel kocası ile tanıştı. Kocasının adı Demetrios, Yunanlı. 2001 yılında New York’ta evlendiler.

Doktora programının son senesinde Feryal Özel, Arizona, Tucson’a’a taşındı ve Institute for Advanced Study’da çalıştı. O bir Hubble Fellow oldu.

 

2002-2005 yılları arasında NASA İleri Araştırmalar Enstitüsü’nde görev yaptı. 2002 yılında doktor, 2003 yılında yardımcı doçent, 2004 yılında doçent, 2005 yılında profesör oldu.

Feryal Özel’in adı 2003 yılında dünyanın en tanınmış bilim insanları ile birlikte ” Büyük Fikirler” listesinde yer aldı.

Feryal Özel, 2001 yılında Yunanlı Demetrios Psaltis ile evlendi. Deniz ve Selin adlarında 2 kız çocuğu vardır. Eşi Dimitros Psaltis de çok başarılı bir astrofizikçidir.

Feryal Özel halen Arizona Üniversitesi‘nde astronomi ve fizik dersleri veriyor, ve aynı zamanda da birçok araştırma yapıyor. Başlıca Kara Delikler’i araştırıyor.

2012 yılında Harvard Radcliffe Enstitüsüne, 2014 yılında Berkeley Miller Enstitüsüne üye seçildi. Aynı zamanda Türkiye’de Bilim Akademisi üyesidir.

 

Ödül ve bursları:

2013 – Amerikan Astrofizik Derneği’nin en başarılı astrofizikçiye verdiği Maria Goeppert Mayer ödülü

2010 – Harvard Üniversitesi’nin en başarılı astrofizikçi ödülü

Türk Bilimsel ve Teknik Araştırma Vakfı Akademik Bursu

2002-2005 – Hubble Doktora Sonrası Bursu

2003 – Değerli Bilimadamı Ödülü, Daughters Atatürk Vakfı

2002 – Keck Bursu, Institute for Advanced Study

1999 – Van Vleck Bursu, Harvard Üniversitesi

1997 – Kostrup Ödülü, Niels Bohr Enstitüsü

1996-1997 – Niels Bohr Enstitüsü Yüksek Lisans Bursu

1996 – Uygulamalı Matematik Fakültesi Ödülü, Columbia Üniversitesi

1994-1996 – Fu Vakfı Bursu, Columbia Üniversitesi

1995 – CERN Araştırma Bursu

1992-1994 – Türk Sağlık ve Eğitim Vakfı Bursu

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.